british flag ico

Persijski je jedan od indoevropskih jezika i koristi se kao zvanični jezik u Iranu, Tadžikistanu i, kao jedan od dva zvanična jezika (pored paštua) u Avganistanu. Ovaj jezik se u Iranu zvanično naziva farsi, u Avganistanu dari, a u Tadžikistanu tadžički. Govornika ovog jezika ima i u drugim zemlјama, kao što su Uzbekistan, Irak, Indija, Pakistan, Turska, zemlјe Persijskog zaliva i Srednje Azije. Pored toga, emigriranje govornika persijskog jezika u Sjedinjene Američke Države, Evropu i Australiju uzrokovalo je formiranje znatne jezičke manjine u ovom regionu. Broj govornika persijskog jezika u svetu procenjuje se na oko 120 miliona, od čega većina živi u Iranu.

1.1 O iranskoj jezičkoj porodici:

Najveća jezička porodica na svetu je porodica indoevropskih jezika. Najznačajnije grane ove porodice su: indo-iranska, balto-slovenska, germanska i romanska jezička porodica. Persijski jezik je indoevropski jezik koji pripada iranskoj grupi jezika.

iranski centar 1

1.1 Istorijski razvoj persijskog jezika

Lingvisti su zabeležili tri istorijska perioda razvoja persijskog jezika.
Staropersijski, jezik ahamenidske imperije (od 650. do 350. p.n.e.)
Srednjepersijski, jezik parćanske i sasanidske imperije (od 350. p.n.e. do 230. n.e.)
Novopersijski, od vremena prodiranja islama u Iran u sedmom veku

Persijski je jedini jezik iranske grupe koji je pismeno posvedočen u sva tri istorijska perioda i današnji persijski jezik je direktni naslednik srednjepersijskog pehlevi jezika. Pored persijskog (farsija) i drugi jezici i dijalekti, kao što su kurdski, belučki, gilanski, mazanderanski i luri, ubrajaju se u značajne predstavnike ove jezičke grupe, koji i danas imaju govorne predstavnike na teritoriji Irana.

iranski centar 2

Persijski i arapski jezik

Jedna od raširenih zabluda o persijskom jeziku vezana je za njegov odnos sa arapskim jezikom. Mnogi greškom misle da se radi o jednom jeziku, ili o dva slična ili blisko povezana jezika. Arapski jezik pripada semitskoj porodici jezika, te stoga nije ni u kakvom srodstvu sa persijskim jezikom, koji pripada indo-evropskoj porodici. Stoga, ni sa stanovišta fonološke, morfološke i sintaksičke strukture nema nikakvih sličnosti između ova dva jezika, mada je u persijski jezik ušlo nekoliko arapskih sintaksičkih struktura. Pa ipak, nakon prodiranja islama u Iran i širenja arapskog jezika, u persijski jezik su ušle brojne arapske reči, ali nije došlo do promene prirode morfološke i sintaksičke strukture. Možda najvažnija sličnost između ova dva jezika jeste pismo, jer je persijsko pismo veoma slično arapskom, mada se i sistemi pisanja ova dva jezika međusobno razlikuju.

Persijsko pismo

Persijsko pismo se piše i čita zdesna na levo. Ovo pismo se koristi za zapisivanje 33 slova persijske azbuke. Postojanje interpunkcije i međusobno povezivanje slova ubrajaju se u najvažnije osobine ovog pisma. Vezivanje većine slova za prethodno ili naredno slovo zavisi od toga da li se nalaze na početku, u sredini ili na kraju reči, mada se pojedina slova ni u kom slučaju ne vezuju za naredno. Poreklo ovog pisma vezano je za pisma pehlevijskog, avestijskog, manajskog i drugih jezika koji su postojali u vreme staropersijskog, a greškom se vezuje za arapski jezik. Pa ipak, osnova sadašnjeg persijskog alfabeta počiva na slovima koja su postojala u arapskom jeziku i iz tog razloga u današnjem persijskom alfabetu postoji više slova koja odgovaraju istoj fonemi. Na primer, za fonemu /z/ u persijskom alfabetu postoje četiri slova (ز، ض، ظ، ذ). Pored toga, persijsko pismo karakteriše izostavlјanje kratkih vokala. U Iranu postoji samo jedno zvanično pismo, persijsko pismo, ali u Tadžikistanu se persijski jezik piše ćiriličnim pismom.

textbookPrvi i jedini udžbenik za učenje persijskog jezika specijalno namenjen za studente iz Srbije